Vandaag werden tijdens Prinsjesdag de nieuwe kabinetsplannen gepresenteerd. Hieronder de kijk op deze plannen door onze senior adviseur woningmarkt, Jan van der Meulen:

De woonplannen van ons nieuwe kabinet

Het kabinet houdt vast aan 100.000 woningen per jaar erbij tot 2030. Maar hoe los je de problemen in de bouw waar we nu tegenaan lopen op? Er zijn belemmeringen genoeg. Een overvol stroomnet, te veel stikstof en te weinig wegen. Deze knelpunten wil het kabinet te lijf met minder regels en innovatie.

Zo wordt het makkelijker om kantoor- en bedrijfspanden om te bouwen tot woningen. Dat geldt ook voor het optoppen en splitsen van bestaande woningen en het faciliteren van woningdelen. Tevens komen er leningen en subsidies om leegstaande kantoorpanden en andere bestaande gebouwen geschikt te maken voor bewoning. Ten slotte worden bestaande regelingen breder ingezet. 

Ook het grondbeleid van de overheid moet anders. Gemeenten worden gestimuleerd om actief grondbeleid te voeren. Dat moet leiden tot meer regie en snellere transformatie. Met een zogeheten planbatenheffing kan waardestijging, die ontstaat als de grond de bestemming wonen krijgt, worden ingezet voor bouwplannen die niet rendabel zijn. Gemeenten moeten deze inkomsten onder andere inzetten voor sociale huur. Tevens kijkt het kabinet naar de mogelijkheid van belasting op onbebouwde grond met een woonfunctie. Dat moet woningbouw bevorderen en speculatie met bouwgrond tegengaan.

Kijk op nieuwe kabinetsplannen

Meer bouwen en minder regels, dat klinkt goed. Het kabinet wil de regeldruk aan banden leggen, maar ik plaats vraagtekens bij de manier waarop. Er komt een wettelijke verplichting om nieuwe regels te laten toetsen door het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR). Minder regels door nieuwe regels en toetsingen in te voeren? Ik geloof er niet in.

Wat me ronduit zorgen baart, zijn de plannen van het kabinet om de voorrang die statushouders krijgen bij de toewijzing van sociale huurwoningen wettelijk te verbieden. Zo creëert het kabinet zijn eigen crisis, waarbij de statushouders de schuld krijgen van het woningtekort.

Toch moet ikzelf ook schuld bekennen. Toen ik twintig jaar geleden een cursus over de woningmarkt volgde werd ons door slimme demografen vertelt dat de bevolking op termijn afneemt en corporaties mogelijk met leegstand te maken krijgen. Reden voor mij als beleidsmedewerker om te adviseren de bouw in de sociale huur te matigen. Ik stond daarin niet alleen. De toekomst voorspellen is maar weinig mensen gegeven.

Het is goed om te lezen dat het kabinet de plannen voor extra woningen door wil zetten. Aan de slag, zou ik zeggen. Ik werk inmiddels vijf jaar bij Enserve. Elk jaar maak ik rapportages over de woonruimteverdeling van de sociale huur. Elk jaar staat daar een grafiek in waarin de slaagkansen van de woningzoekenden verder gedaald zijn. Hoe mooi zou het zijn als ik over enkele jaren een ander verhaal kan vertellen.